“ผู้ฝึกสอน คือผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการที่เขาต้องปฏิบัติหน้าที่โดยตรงในฐานะที่เป็นผู้นำ”

ผู้ฝึกสอน (Coach)  เป็นคำที่รู้จักกันดีในหมู่นักกีฬา ผู้ฝึกสอน หมายถึง ผู้ที่ฝึกกีฬาเพื่อการเล่นหรือการแข่งขัน ปัจจุบันในประเทศไทยผู้ฝึกสอนกับครูพลศึกษาในสถานศึกษาส่วนใหญ่จะเป็นคน  ๆ เดียวกัน อาจจะแตกต่างกันบ้างในโรงเรียนกีฬาที่ผู้ฝึกสอนจะได้รับมอบหมายหน้าที่ให้ ฝึกซ้อม ควบคุมและนำนักกีฬาเข้าร่วมในการแข่งขันในรายการต่าง ๆ และเป็นการเรียนการสอนที่มีการวัดและประเมินผลตามหลักสูตรโรงเรียนกีฬาโดย เฉพาะ

ดังนั้น ผู้ฝึกสอนก็คือครู งานของผู้ฝึกสอนก็คือการให้คำแนะนำและถ่ายทอดความรู้เรื่องกีฬาที่ตนรับผิด ชอบเพื่อให้นัก กีฬาพัฒนาเต็มศักยภาพ ที่ต้องอาศัยหลักการสอนและหลักจิตวิทยาเข้ามาเกี่ยวข้อง (พรสวรรค์  สระภักดิ์ : 2536)

ส่วนคำว่า พฤติกรรมนั้น (Behavior) หมายถึง สิ่งที่บุคคลแสดงออกหรืออาจเรียกว่า บุคลิกภาพ บางครั้งเราไม่สามารถหาสาเหตุของพฤติกรรมได้ชัดเจน (หลุย  จำปาเทศ) กล่าวว่า การปรับพฤติกรรมคือการใช้หลักการเรียนรู้และหลักจิตวิทยามาใช้ในการแก้ไข พฤติกรรมที่เป็นปัญหา (อาภา  จันทรสกุล และ อัญชัน  เกียรติบุตร)

ประสิทธิภาพ (Effective) หมายถึง การทำงานที่มีคุณภาพและบรรลุตามความคาดหมายโดยใช้การจัดการกับทรัพยากรและ เวลาได้อย่างประหยัดและคุ้มค่า (Longman Dictionary : 1984)  กล่าวโดยทั่วไป พฤติกรรมการผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ คือ การที่ผู้ฝึกสอนกีฬาปฏิบัติ ตามหลักพฤติกรรมศาสตร์และหลักจิตวิทยา เพื่อปรับและรักษาทักษะของนักกีฬาให้คงที่ หรืออีกความหมายหนึ่งของพฤติกรรมการฝึกสอนคือ การรวบรวมความรู้หลักการต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับงานของผู้ฝึกสอน และสามารถนำความรู้และประสบการณ์มาแสดงออกในการปฏิบัติหน้าที่ให้ประสบผล สำเร็จ  ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพมีคุณลักษณะดังต่อไปนี้ (Martin และ Lumsden : 1987)

1. สามารถตั้งเป้าหมายและคาดหวังผลสัมฤทธิ์จากการแสดงทักษะของนักกีฬา เพื่อวัดและประเมินผลทักษะของนักกีฬา หรือประเมินความสามารถในตัวผู้ฝึกสอนเองได้อย่างถูกต้อง
2. สามารถใช้วิธีการปรับพฤติกรรมเฉพาะของนักกีฬาให้มีประสิทธิภาพตามที่ได้ มีการศึกษาทดลองมาก่อน
3. จดจำความแตกต่างระหว่างการพัฒนาพฤติกรรมใหม่และรักษา (หรือจูงใจ)พฤติกรรมที่ปฏิบัติอยู่ในระดับที่เป็นที่ยอมรับ และใช้วิธีการทางบวกตามที่ทำสำเร็จทั้งสองประการ
4. มีการบันทึกระดับของความสามารถ ความสำเร็จ และพัฒนาการไว้เปรียบเทียบกับระดับ ทักษะและความสามารถเดิมของนักกีฬาที่มีอยู่ หรือเปรียบเทียบกับนักกีฬาคนอื่น ๆ
5. มีการบันทึกผลการสอนไว้  เพื่อใช้ประเมินตนเอง  และพัฒนาพฤติกรรมการฝึกสอนของตนอยู่เสมอ
6. มีการสรุป รวบรวมและประเมินผลนักกีฬาตามเป้าหมายอยู่เสมอ ยอมรับวิธีการฝึกสอนที่ใช้ได้ผลดีมาแล้ว และพยายามรักษาระดับของผลสัมฤทธิ์ที่ดีของนักกีฬาไว้

ลักษณะพฤติกรรมการฝึกสอนกีฬาที่มีประสิทธิภาพ

ลักษณะพฤติกรรมการฝึกสอนกีฬาที่มีประสิทธิภาพประกอบด้วยคุณลักษณะของ พฤติกรรม 6 ประการ ดังนี้

1. มีการวัดความสามารถของนักกีฬาเป็นประจำ

ขั้นตอนแรก

ผู้ฝึกสอนจะต้องกำหนดจุดประสงค์เชิงพฤติกรรมของกีฬาที่เข้าใจง่าย และสามารถวัดและประเมินผลพฤติกรรมนักกีฬาได้เป็นอย่างดี สามารถนำมาใช้ประเมินประสิทธิภาพของการฝึกสอนได้  และจุดประสงค์ในการรักษาทักษะที่ควรกำหนดไว้  มีดังนี้

1.1  ต้องการให้เกิดทักษะหรือพฤติกรรมในขณะฝึกหัด ได้แก่

1)   ให้นักกีฬามุ่งมั่นและตั้งใจฝึก

2)   ให้นักกีฬาเป็นผู้ฟังที่ดีในขณะทำการสอน

3)   ให้นักกีฬาฝึกทักษะที่เหมาะตามวิธีการที่แนะนำ

4)   ให้ปฏิบัติตามขั้นตอนของเทคนิคที่ดีในระหว่างการฝึกด้วยความอดทน

5)   ให้ฝึกทักษะซ้ำอย่างต่อเนื่องและไม่หยุดบ่อยหรือนาน

6)   ให้ฝึกทักษะด้วยความเร็วและหนักหน่วงเหมาะสมกับความสามารถ

7)   ให้นักกีฬาฝึกด้วยวิธีการที่ไม่เครียดและมีจินตนภาพ เพื่อให้นักกีฬานำไปใช้ในการแข่งขันได้อย่างเหมาะสม

1.2  ทักษะหรือพฤติกรรมที่ต้องการให้เกิดขึ้นในการแข่งขัน ได้แก่

1)   ให้นักกีฬารู้วิธีการอบอุ่นร่างกาย ยืดกล้ามเนื้อ และมีความพร้อมที่จะแข่งขัน

2)   ให้นักกีฬามีทักษะและสามารถวัดพัฒนาการได้ เช่น จับเวลา หรือ วัดระยะได้

3)   ให้นักกีฬาแสดงความสามัคคีเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกัน และมีส่วนในการช่วยเหลือเพื่อนในทีมได้

4)   ให้นักกีฬามีน้ำใจนักกีฬาและลดพฤติกรรมที่เบี่ยงเบนให้มากที่สุด เช่น สัมผัสมือกับคู่แข่งขัน หรือยอมรับการตัดสิน  เป็นต้น

ขั้นตอนที่สอง

ผู้ฝึกสอนควรปรับพฤติกรรมของนักกีฬาตามที่กำหนดอย่างเป็นระบบ สามารถอธิบายและประเมินวิธีปฏิบัติตามองค์ประกอบของพฤติกรรมที่กำหนด  รวบรวมข้อมูลพื้นฐานไว้ประเมินพฤติกรรมการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ หรือประเมินพัฒนาการของนักกีฬาได้ มีการบันทึกข้อมูลเกี่ยวกับนักกีฬาไว้  เช่น สถิติในการยิงประตู การรับส่งที่ดีและเสีย การเสิร์ฟ เป็นต้น

นอกจากข้อมูลดังกล่าวแล้ว ยังควรบันทึกวิธีการหรือพฤติกรรมทั้งทางบวกและลบ เช่น คำพูดที่สามารถกระตุ้นหรือจูงใจ พฤติกรรมที่นักกีฬาแสดงว่าไม่พอใจ เป็นต้น

2. มีความสามารถในการศึกษาวิธีการปรับพฤติกรรม

ผู้ฝึกสอนที่มีคุณลักษณะพฤติกรรมการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ สามารถนำผลการศึกษาวิจัยที่เชื่อถือได้มาใช้ปรับพฤติกรรมและพัฒนาการเรียน รู้ของนักกีฬา  โดยอาศัยหลักความจริง ที่ว่าความสำเร็จส่วนใหญ่เกิดการปรับพฤติกรรม

ตามหลักจิตวิทยา ผู้ฝึกสอนเป็นผู้ที่มีอิทธิพลในการปรับพฤติกรรม หากการประยุกต์หลักวิชาจิตวิทยาที่เกี่ยวข้องมาใช้ในการแก้ปัญหา  การสอนทักษะใหม่  และรักษาระดับทักษะที่ใช้
ในการแข่งขัน  ตลอดจนการจัดบริหารโปรแกรมกีฬาของทีม

3. มีวิธีการพัฒนาและรักษาพฤติกรรมที่เกิดขึ้น

พฤติกรรมการฝึกสอนที่ดี  คือ ความสามารถในการสอนทักษะใหม่และสามารถปรับทักษะของนักกีฬาที่มีอยู่ให้สูง ยิ่งขึ้นให้เต็มศักยภาพ ตลอดจนใช้วิธีการฝึกและเทคนิคการสอนในการปรับและรักษาพฤติกรรมนักกีฬาได้ อย่างมีประสิทธิภาพ โดยอาศัยหลักการฝึกสอนด้านต่าง ๆ เช่น การสอน การสาธิต การแนะนำทักษะ การสร้างสถานการณ์จำลอง ให้รางวัล และการแก้ไขข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้น

การจูงใจ ( Motivation )  เป็นพื้นฐานของพฤติกรรมที่นักกีฬาต้องการ ผู้ฝึกสอนควรใช้การจูงใจเป็นวิธีที่จะรักษาทักษะของนักกีฬาไว้ เช่น การพูดกระตุ้นให้นักกีฬาเห็นความชื่นชมของผู้ชนะและความผิดหวังของผู้แพ้ เพื่อเป็นการจูงใจให้นักกีฬาพยายามฝึกทักษะให้ชำนาญจนถึงที่สุด เพื่อใช้ในการแข่งขัน แต่การจูงใจด้วยการพูดดังกล่าวเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอที่รักษาระดับ ทักษะที่ฝึกมาก่อนไว้ได้ จึงเป็นหน้าที่ของผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพจะต้องใช้การสังเกตและบันทึก ข้อมูลการใช้ทักษะใหม่ที่จำเป็นของผู้เล่นทุกคนจากการแข่งขัน ต่อจากนั้น ควรนำทั้งข้อมูล  การใช้ทักษะ และระบบการเล่นที่ได้ผลมาตั้งเป็นจุดมุ่งหมาย ตลอดจนใช้วิธีชมเชยนักกีฬาที่ปฏิบัติดี เพื่อรักษาระดับทักษะต่าง ๆ และศึกษาต่อไปว่าจะส่งผลให้ทีมแพ้ชนะหรือไม่ การปฏิบัติเช่นนี้ ไม่เพียงแต่จะเกิดประสิทธิผลต่อการเป็นผู้ฝึกสอนที่ดีเท่านั้น แต่ยังทำให้นักกีฬาเล่นได้อย่างสนุกสนานมากขึ้นอีกด้วย

4. มีการส่งเสริมให้นักกีฬาบรรลุความสามารถสูงสุด

ลักษณะพฤติกรรมการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ ประการที่ 4 คือ พยายามส่งเสริมและสอนให้นักกีฬาแข่งขันกับตนเองมากกว่าที่จะสอนให้แข่งขัน กับระดับมาตรฐาน หรือความสามารถของนักกีฬาอื่น โดยตั้งเป้าหมายการปฏิบัติทักษะและกระทำทุกวิถีทางที่จะให้นักกีฬาเกิดความ ก้าวหน้าและสำเร็จตามเป้าหมาย การฝึกฝนตนเองต้องมีการบันทึกสถิติ ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ และแสดงผลการประเมินความก้าวหน้าของการฝึกให้นักกีฬาเห็นเสมอ ตัวอย่างเช่น ในการแข่งขันว่ายน้ำประเภทอายุไม่เกิน 10 ปี มีนักกีฬาที่ส่งเข้าแข่งขันทั้งหมดจำนวน 6 คน และมีนักกีฬาที่ผู้ฝึกสอนส่งแข่งขัน 1 – 2 คน มีทักษะด้อยกว่าอีก 4 คนมาก ในสถานการณ์เช่นนี้ ผู้ฝึกสอนคงไม่ต้องการที่จะได้รับชัยชนะเหนือนักกีฬาอื่น เนื่องจากนักกีฬาของตนเองยังด้อยประสบการณ์มาก คงไม่สามารถเอาชนะนักกีฬาอื่นที่เป็นตัวเด่นในรายการแข่งขันได้ และไม่เป็นการส่งเสริมนักกีฬาใหม่ที่จะได้รับอันดับที่ 5 หรือ 6 จากการแข่งขัน แต่ประสบการณ์ครั้งนี้ อาจกลายเป็นความพ่ายแพ้ที่แสนขมขื่นและทรมานของนักกีฬา ที่จะติดตัวไปพร้อมกับความคิดที่ไม่อยากจะฝึกฝนเพื่อชัยชนะ เราอาจแปลกใจที่เห็นผู้ฝึกสอนบางคนต้องการจะส่งนักกีฬาใหม่แข่งขันในรายการ ใหญ่ ๆ แต่ผู้ฝึกสอนบางคนอาจไม่ต้องการเช่นนั้น ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพจะพยายามพัฒนาทักษะของนักกีฬาของเขาเสียก่อน และบอกให้นักกีฬารับรู้ได้โดยไม่เสียกำลังใจว่าการที่เขาจะได้อันดับที่ 6 นั้นเป็นการไปแข่งขันกับตนเองไม่ได้แข่งขันกับคนเก่ง และเมื่อนักกีฬารู้ว่าเป็นการแข่งขันกับสถิติครั้งหลังสุดของตนเอง ซึ่งมีโอกาสจะเอาชนะได้และสามารถจะเอาชนะได้บ่อยจนเขามีประสบการณ์ เพียงพอที่จะแข่งขันในรายการสำคัญอย่างแท้จริงด้วยความยินดี

สังคมกีฬาในปัจจุบันนักกีฬาต้องการ “ชัยชนะ” และรู้สึกว่าชัยชนะมีความหมายและความรู้สึกที่ดี ผู้ฝึกสอนเองก็ยอมรับว่าชัยชนะเป็นสิ่งที่ดีที่สุด จึงไม่แปลกที่จะนึกถึงตำแหน่งชนะเลิศ แม้ว่าชัยชนะจะอยู่ไกล แต่ผู้ฝึกสอนที่ดีจะต้องสร้างความหวังให้กับนักกีฬาทุกคนได้ระลึกถึงเสมอ และทำให้นักกีฬาเข้าใจว่า มิติแห่งความหวังของนักกีฬาแต่ละคนประกอบด้วยความพยายามที่จะสร้างความพร้อม ให้ตนเองและทำให้สำเร็จตามจุดมุ่งหมายที่เป็นไปได้  ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพต้องเตรียมวิธีการไปสู่ชัยชนะที่เป็นไปได้ การเป็นนักกีฬา ควรจะได้ประโยชน์จากการฝึกฝนตนเองและได้รับประสบการณ์จากการฝึกกลยุทธ์และ ทักษะ มีโอกาสแข่งขันกีฬาหลังจากฝึกซ้อม และยังควรฝึกสมาธิอีกด้วย  ซึ่งในการแข่งขันจะพบอยู่เสมอว่านักกีฬา บางคนถูกวิพากษ์วิจารณ์ว่า  “เขาไม่มีสมาธิเลย”  แต่ไม่มีใครรู้และอธิบายได้ว่าเพราะเหตุใดนักกีฬาจึงเล่นไม่ดีอย่างกระทัน หัน แต่คาดเดาเอาเองว่า อาจมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม เช่น  การบาดเจ็บ หรือการเมื่อยล้า หรือกังวลกับผลที่คาดหวัง  นักกีฬาต้องได้รับการฝึกสมาธิเพื่อปรับพฤติกรรมให้ถูกต้องด้วยตนเองก่อนที่ จะมีผลกระทบต่อการแข่งขัน ผู้ฝึกสอนต้องควบคุมพฤติกรรมเพื่อช่วยให้นักกีฬาสามารถรักษาระดับสุดยอดของ การเล่นเอาไว้ได้   หากพบว่ามีสถานการณ์ที่ทำให้นักกีฬาต้องปรับพฤติกรรมในช่วงใด  ผู้ฝึกสอนควรจดบันทึกข้อมูลของสถานการณ์นั้น เพื่อเตรียมปรับปรุงนักกีฬาอย่างเป็นขั้นเป็นตอน และยกระดับความสามารถด้านจิตใจของนักกีฬา  โดยผู้ฝึกสอนควรฝึกวิธีการควบคุมตนเองของนักกีฬาให้ดี เพื่อป้องกันไม่ให้นักกีฬาเสียสมาธิจนต้องพ่ายแพ้ในรายการสำคัญ ซึ่งเราจะพบว่านักกีฬามีการเปลี่ยนระดับความสามารถเพราะสาเหตุนี้อยู่เสมอ ผู้ฝึกสอนต้องเอาใจใส่เรื่องการควบคุมตนเองของนักกีฬาและการควบคุมพฤติกรรม ที่จะไปในทางลบ และพยายามช่วยรักษาระดับทักษะและพฤติกรรมทางบวกเอาไว้ และควรบันทึกผลการปฏิบัติและแจ้งผลความก้าวหน้าในด้านต่าง ๆ ให้นักกีฬาทราบ

5. วิธีการปรับพฤติกรรมผู้ฝึกสอน

ลักษณะของพฤติกรรมการฝึกสอนที่ดีประการที่  5  คือ การสังเกตและให้ความสนใจกับตัวเองว่ามีพฤติกรรมเป็นอย่างไร  ในฐานะที่เป็นผู้ฝึกสอนต้องเรียนรู้ในสิ่งที่มีประโยชน์ต่อการปรับพฤติกรรม เพื่อให้สามารถนำไปใช้ตามจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ และต้องรู้ว่า บางสิ่งที่ตนเองปฏิบัติอาจเป็นอุปสรรค์ต่อความต้องการดังกล่าว  ผู้ฝึกสอนก็เป็นคนธรรมดาคนหนึ่ง ที่ทำหน้าที่ในสิ่งที่
ท่านอาจรู้ไม่จริง  และรู้สึกว่ามันไม่เหมาะกับนิสัยของท่าน บางครั้งผู้ฝึกสอนอาจรู้สึกว่าพฤติกรรมที่แสดงออกนั้นผิด  แต่ก็ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรให้ดีกว่านี้  ดังนั้น การพยายามฝึกปรับพฤติกรรมให้ดีก็อาจจะช่วยให้ท่านเป็นผู้ฝึกสอนที่ดีได้  การให้ความสำคัญกับปรับพฤติกรรมผู้ฝึกสอนนี้มีความจำเป็นสำหรับผู้ฝึกสอนใน การเรียนรู้ เพื่อจดจำวิธีการฝึกสอนที่ดีไว้เป็นประสบการณ์ นอกจากนี้  วิธีการปรับพฤติกรรมดังกล่าวยังจะช่วยให้สามารถรักษาระดับความรู้เกี่ยวกับ นักกีฬาที่ท่านดูแลอยู่ได้เป็นอย่างดี ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพควรปรับพฤติกรรมไปในทางบวกดังนี้

1.  เขียนจุดมุ่งหมาย ทั้งที่เป็นจุดมุ่งหมายเฉพาะบุคคลและทีม ตั้งแต่ก่อนเริ่มต้นฤดูการฝึกซ้อม

2. เขียนเป้าหมายของการฝึกซ้อมไว้ตั้งแต่ต้นฤดูการแข่งขัน

3. กำหนดกลยุทธ์และเขียนแผนการฝึกทักษะและวิธีช่วยนักกีฬาให้ประสบผลสำเร็จตาม เป้าหมาย

4. ใช้วิธีการให้รางวัลด้วยการชมเชย ไม่ตะโกนต่อว่านักกีฬาระหว่างฝึกซ้อมและแข่งขัน

5. ให้โอกาสนักกีฬาแก้ไขข้อผิดพลาด หลังแจ้งผลการปฏิบัติโดยทันทีที่เขาทำผิดพลาด

6. ใช้วิธีการแก้ไขข้อผิดพลาดโดยการไม่ข่มขู่ หรือทำให้นักกีฬาอึดอัดใจ

7. นึกถึงความต้องการของนักกีฬาแต่ละคน (ที่อาจเป็นผลดีต่อการฝึกทักษะ) อยู่เสมอ

8. ให้เวลาชมเชยนักกีฬาที่เริ่มมีพัฒนาการ  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กับนักกีฬาใหม่ที่ยังต้องมีการการเอาใจใส่

ผู้ฝึกสอนควรเรียนรู้วิธีการประเมินผลตามวัตถุประสงค์ของการปฏิบัติงาน การฝึกสอนที่มีประโยชน์คือการได้รับประสบการณ์ที่มีคุณค่าเป็นการตอบแทนการ ปฏิบัติงาน การกำหนดจุดมุ่งหมายถือว่า เป็นพฤติกรรมที่เกิดจากตัวเองสามารถช่วยไม่ให้เกิดความสับสนวุ่นวายใจ ความผิดพลาด ความโกรธหรือความรู้สึกที่ว่า “ไม่รู้ว่าผิดอะไร”  ผู้ฝึกสอนที่ดีควรตั้งจุดมุ่งหมายและทำการประเมินตนเองอย่างซื่อสัตย์ซึ่ง เป็นวิธีการแก้ไขสิ่งที่ทำผิดพลาดให้ถูกต้องได้นอกจากการกำหนดจุดมุ่ง หมายอย่างไตร่ตรองและพยายามปรับพฤติกรรมที่บกพร่อง แล้วผู้ฝึกสอนควรยอมรับการกระทำของนักกีฬาทุกคนที่กระทำในการเล่นว่าได้ทำ สิ่งที่ดีและมีคุณค่าที่สุดแล้ว เมื่อเขารู้ว่าท่านเป็นคนดีจึงเป็นการง่ายมากที่จะปฏิบัติในสิ่งที่ดี  โดยประเมินตนเองอย่างมีระเบียบ การปฏิบัติการทดลอง และประเมินคุณลักษณะที่ดีของผู้ฝึกสอนซ้ำ ๆ จะเป็นหลักประกันความสำเร็จในอาชีพผู้ฝึกสอนได้

6. มีการปรับพฤติกรรมจากมุมมองของสังคม

ลักษณะสำคัญของพฤติกรรมการฝึกสอนที่ดี เกี่ยวกับมุมมองของสังคม ซึ่งในทางจิตวิทยาเรียกคุณลักษณะเช่นนี้ว่า  ความคาดหวังของสังคม (Martin and Pear :1983) เป็นวิธีการที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้กับพฤติกรรมผู้ฝึกสอน เพราะเหตุผลทางสังคมจะเป็นกระจกให้  ผู้ฝึกสอนในการแสวงหาคำตอบจากคำถาม 3 ข้อ ดังต่อไปนี้

1. นักกีฬา ผู้ปกครองหรือผู้ชมมีความเข้าใจหรือไม่ว่าจุดหมายของโปรแกรมการปฏิบัติงานมี อะไรบ้าง

2. นักกีฬารู้หรือไม่ว่าวิธีการสอนที่ผู้ฝึกสอนจะนำมาใช้คืออะไร

3. นักกีฬารู้หรือไม่ว่าผลลัพธ์ที่จะได้จากวิธีการสอนที่ผู้ฝึกสอนจะนำมาใช้คือ อะไร

ผู้ฝึกสอนควรรวบรวมคำตอบทั้งหมดไว้อย่างน้อย 1- 2 คำตอบจากสถานการณ์ต่าง ๆ เพื่อใช้เป็นข้อมูลในการตัดสินใจปฏิบัติหน้าที่และให้สามารถตั้งเป้าหมายที่ คิดว่าเหมาะสมหรือเพื่อใช้ปรับปรุงวิธีสอนนักกีฬาให้เหมาะสม ผู้ฝึกสอนจะตัดสินใจโดยอาศัยข้อมูลจากผลการแข่งขันหรือสถานการณ์เดิมที่ผู้ ฝึกสอนยอมรับเพียงอย่างเดียวนั้นคงไม่เพียงพอ ดังนั้น ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ ควรกระตุ้นนักกีฬาให้ป้อนข้อมูลย้อนกลับจากคำถามที่ตั้งไว้หลาย ๆ ประการ  ดังตัวอย่างข้างต้น และพร้อมที่จะอธิบายให้นักกีฬาเข้าใจและยอมรับจุดมุ่งหมายที่ผู้ฝึกสอนกำหนด ว่า เป็นจุด มุ่งหมายที่สามารถจะกระทำให้สำเร็จได้   ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพควรปฏิบัติหน้าที่ตามวิธีที่เห็นว่าเหมาะ สมอย่างสม่ำเสมอด้วยการวางแผนก่อนแข่งขัน และประเมินผลความสำเร็จหลังฤดูการแข่งขัน  ตลอดจนสังเกตปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นจากนักกีฬาโดยตรง หรือจากการตอบแบบ สอบถามเพื่อให้นักกีฬารู้สึกว่าวิธีการที่ผู้ฝึกสอนใช้อยู่เป็นวิธีการที่มี ประโยชน์ โดยปกติผู้ฝึกสอนไม่ควรให้นักกีฬาตอบคำถามตรง ๆ แต่ควรสร้างปฏิสัมพันธ์ในทางบวกกับนักกีฬา แล้วจึงให้นักกีฬาสรุปความคิดเห็นในตอนสุดท้าย ผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพควรให้ความสำคัญกับจุดมุ่งหมายที่เป็นไปได้ของนัก กีฬาแต่ละคน มากกว่าการยอมรับการตีค่าของชัยชนะเป็นเงินลงทุน เพราะนักกีฬามีสิทธิจะได้รับประสบการณ์ในการเล่นกีฬาประเภทนั้น ๆ ตามแต่โอกาสจะอำนวย  จึงเป็นหน้าที่และความรับผิดชอบของผู้ฝึกสอนที่ต้องสอนให้นักกีฬามีความ สามารถอย่างเต็มที่ และต้องสอนจนแน่ใจว่านักกีฬาจะได้รับประสบการณ์และสามารถนำไปใช้ได้อย่าง สนุกสนาน และทำให้นักกีฬายอมรับผู้ฝึกสอนที่ปฏิบัติหน้าที่อย่างมีเป้าหมาย และหลักวิชาการว่าสามารถจะนำทีมไปสู่เป้าหมายของการแข่งขันได้อย่างแน่นอน

พฤติกรรมการฝึกสอนที่ควรระมัดระวัง

วิธีการที่ผู้ฝึกสอนจะเข้าไปมีอิทธิพลเหนือนักกีฬา มีทั้งการแสดงพฤติกรรมในทางบวกและลบ เช่น การให้รางวัลกับนักกีฬาที่แสดงความสามารถตามที่ผู้ฝึกสอนต้องการ หรือ การทำโทษ
ผู้ฝึกสอนส่วนมากใช้วิธีการเสริมแรงทั้งทางบวก และทางลบผสมผสานกันหรือบางคนอาจใช้วิธีการในทางลบทั้งหมดก็มี ( Rushall : 1983) พฤติกรรมที่ควรสร้างให้เกิดขึ้นจนเป็นปกติในการปฏิบัติหน้าที่ของผู้ฝึกสอน  และสิ่งควรระมัดระวังมี  3  ประการดังต่อไปนี้

1. ตั้งใจที่จะแจ้งผลการปฏิบัติของนักกีฬาใน ทางบวก

ผู้ฝึกสอนควรเตรียมการสอนอย่างมีขั้นตอนมากกว่าที่จะตะโกนใส่ หรือแจ้งผลการปฏิบัติของนักกีฬาในทางทางลบ ซึ่งการแจ้งผลในทางลบกระทำได้ง่ายและผู้ฝึกสอนมักใช้บ่อย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง  การแจ้งผลในทางลบกับนักกีฬาเยาวชนที่ทำผิดพลาดผู้ฝึกสอนต้องคิดให้ดีก่อน ที่จะใช้คำพูดในเชิงตำหนิที่ไม่เหมาะสม เพราะเมื่อกล่าวออกไปแล้ว ผู้ฝึกสอนจะตกอยู่ในสถานการณ์ที่ค่อนข้างเสียหาย เสียภาพพจน์ อาจถูกประณามหรือเยาะเย้ยถากถางจากคนที่พบเห็น และบางคนคงไม่ให้อภัยในข้อผิดพลาดนี้ จากผลการวิจัยของ มาร์ติน และ เพียร์ (Martin and Pear : 1983) ชี้ให้เห็นว่าการลงโทษผู้ที่ไม่ต้องการรับโทษทั้งทางตรงและทางอ้อมหลาย ๆ ครั้งเป็นเหตุขัดขวางอารมณ์ในการปฏิบัติทักษะของบุคคล หรือขัดขวางการเรียนรู้ทักษะใหม่ ๆ เพราะเป็นการระงับพฤติกรรมการเรียนรู้เอาไว้ การลงโทษอาจเป็นเหตุให้นักกีฬาแสดงพฤติกรรมหรือทักษะที่ผู้ฝึกสอนไม่ต้องการ และต่อต้านการสอน นอกจากนี้ การลงโทษที่ไม่เหมาะสมอาจจะมีผลกระทบไปสู่การเรียนรู้กิจกรรมอื่นด้วย ถ้านักกีฬาได้รับการลงโทษที่ไม่เหมาะสมหลาย ๆ ครั้งในขณะแข่งขันหรือฝึกซ้อมนักกีฬาก็อาจจะตัดสินใจเลิกเล่น หลบเลี่ยงหรือไม่ยอมเล่นกีฬาที่มีลักษณะคล้ายกับกีฬาที่เขาถูกทำโทษก็ได้  เช่นเดียวกับที่ จอห์น ดิกสัน ( John  Dickson :1977)  ได้เขียนเตือนสติผู้ฝึกสอนไว้ว่า

“ภายหลังจากที่นักกีฬาถูกลงโทษจากการเล่นกีฬาหนึ่ง อาจมีผลกระทบต่อกีฬาอีกหลายประเภทที่มีลักษณะ คล้ายกัน หรือทำให้ผลการแข่งขันออกมาอย่างผิดความคาดหมาย นอกจากนี้ การที่นักกีฬาหลบเลี่ยงอาจมีสาเหตุจากการที่นักกีฬาเคยถูกทำโทษมาก่อน ข้าพเจ้าวิเคราะห์อย่าง ใจเป็นกลางว่าเหตุการณ์เช่นนี้คงเกิดขึ้นหลายครั้งกับผู้ใหญ่ที่ไม่ยอมเล่น กีฬา และการฝึกกีฬาในโรงเรียนก็เช่นกัน คงมีการแอบลงโทษนักกีฬาโดยไม่เหมาะสมในบางเรื่องที่เกี่ยวการเล่นอยู่บ้าง”

จากความเห็นข้างต้น ผู้ฝึกสอนควรปรับวิธีจูงใจหรือวิธีเสริมแรงที่ไม่เหมาะสม เพราะอาจจะ สร้างความไม่พอใจและกระทบต่อการปฏิบัติทักษะได้ โดยผู้ฝึกสอนควรดูแลให้ความสนใจนักกีฬาและแจ้งผลการปฏิบัติทั้งในทางบวกและ ลบอย่างสม่ำเสมอ ให้นักกีฬารับรู้ความจริงจากผู้ฝึกสอน และอาจทดลองเก็บข้อมูลโดยจดบันทึกจำนวนครั้งในการชมเชยนักกีฬาในทางบวกและ ทางลบทุกครั้ง เช่น การตะโกน การวิจารณ์ หัวเราะเยาะนักกีฬา เพื่อให้ผู้ฝึกสอนทราบว่าควรจะใช้วิธีการแจ้งผลการปฏิบัติด้วยวิธีใดมากกว่า กัน ผลการวิจัยของ มาร์ติน และ เพียร์ สอดคล้องกับตัวอย่างสรุปว่า สัดส่วนการแจ้งผลการปฏิบัติในทางบวกกับทางลบมีอัตราส่วน 4 : 1 (Martin and Pear :1983) ดังนั้น  การฝึกสอนนักกีฬารุ่นเยาว์ควรที่จะแจ้งผลการปฏิบัติทางบวกมากกว่าทางลบ การแจ้งผลควรปฏิบัติให้ถูกต้องสอดคล้องกับพฤติกรรมที่ผิดพลาดของนักกีฬา ผู้ฝึกสอนควรใช้การแนะนำหรืออธิบายที่เหมาะสม  เพื่อให้นักกีฬาปฏิบัติให้ถูกต้อง เช่น การสั่งให้เหยียดแขนซ้ายให้เต็มที่ หรือสั่งว่าอย่าพับข้อมือมากจนเกินไปขณะเหวี่ยงแร็กเก็ตไปข้างหลัง เป็นต้น เช่นเดียวกับที่ สีเดนทอป (Siedentop : 1976) กล่าวว่า ครูพลศึกษาควรใช้การแจ้งผล ในทางบวกพร้อมกับการแก้ไขการปฏิบัติที่ผิดให้ถูกต้องในอัตราส่วน 3 :1 หรือ 4 : 1

2. พยายามขจัดสิ่งล่อใจที่ขัดขวางการเรียนรู้ของนักกีฬา

ผู้ฝึกสอนควรบอกนักกีฬาอย่างต่อเนื่องและสม่ำเสมอถึงวิธีปฏิบัติที่ถูก ต้อง หรือต้องสาธิตใหม่ให้นักกีฬาเห็นทักษะและวิธีปฏิบัติที่ถูกต้องให้ชัดเจนมาก เท่าที่ จะทำได้  ผู้ฝึกสอนไม่ควรใช้สิ่งล่อใจเพราะทุกครั้งนักกีฬาอาจจะต่อต้านสิ่งล่อใจ ต่าง ๆ ที่เป็นการขัดขวางการฝึกทักษะ  แต่ควรจะชี้ให้นักกีฬามองเห็นและปฏิบัติให้ดีที่สุด  ผู้ฝึกสอนไม่ควรชมเชยการปฏิบัติและวิจารณ์ไปพร้อมกันเพื่อปรับทักษะนักกีฬา แต่ควรเฝ้าดูการปฏิบัติทักษะ พร้อมทั้งกล่าวคำชมเชยและแก้ไขข้อผิดพลาดเป็นกรณีไป

3.  ศึกษาหาความรู้ที่ทันสมัยอยู่เสมอ

ผู้ฝึกสอนควรให้นักกีฬาฝึกปฏิบัติตามหลักวิทยาศาสตร์การกีฬา หรือหลักจิตวิทยาการกีฬา ผู้ฝึกสอนบางท่านอาจไม่เห็นด้วยกับวิธีแจ้งผลปฏิบัติในทางบวก หรือการให้รางวัล แต่เชื่อว่าควรให้นักกีฬามีความรับผิดชอบเพราะจะเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่ดี ถ้าได้เรียนรู้ด้วยการเลียนแบบและกระทำสิ่งต่าง ๆ ด้วยตัวเองโดยไม่ต้องชมเชยตลอดเวลา ดังนั้นจึงสามารถสรุปพฤติกรรมของผู้ฝึกสอนในลักษณะต่าง ๆ ได้  5 ประเภท  ดังนี้

3.1   ผู้ฝึกสอนที่ชอบแสดงพฤติกรรมในทางบวก ผู้ฝึกสอนลักษณะนี้ยอมรับหลักจิตวิทยาการศึกษาที่ว่า ควรใช้วิธีการทางบวกปรับพฤติกรรมนักกีฬาตามที่ต้องการ (Alberto  and  Troutman:1982,  Kazdin:1984,  Walker  and  Shea : 1984)

3.2   ผู้ฝึกสอนที่ชอบแสดงพฤติกรรมในทางลบ มักคิดว่า การเรียนรู้ไม่จำเป็น
ต้องมีรางวัล และไม่เชื่อว่ารางวัลจะมีอิทธิพลและเป็นส่วนหนึ่งของชีวิต (Martin and  Pear : 1983)

3.3  ผู้ฝึกสอนแบบเผด็จการ มักเห็นขัดแย้งกับการแสดงพฤติกรรมทางบวก และใช้วิธีแจ้งผลในทางลบมากกว่าทางบวก นอกจากนี้ เขายังเชื่อว่าควรจะให้เด็กมีความรับผิดชอบตนเอง แต่กลับชอบควบคุมนักกีฬาตลอดเวลาฝึก ชอบพูดเยาะเย้ย ถากถาง วิจารณ์และลงโทษนักกีฬาในแบบไม่เหมาะสมอีกด้วย

3.4  ผู้ฝึกสอนประเภทวางเฉย ไม่ชอบแสดงความเห็นใด ๆ กับปฏิกิริยาของนักกีฬา  ไม่สนใจความคิดของนักกีฬาที่มีต่อวิธีการฝึกที่นำมาใช้

3.5   ผู้ฝึกสอนแบบตามสบาย จะไม่ยอมรับคำว่า “หลักการฝึกสอน”  และไม่ยอมนำวิธีการใด ๆ ไปใช้   จากรายงานการวิจัยของ สมิท และคณะ (Smith and others : 1979) สรุปได้ว่า  ถ้ามีบุคคลที่จะให้เลือกเป็นผู้ฝึกสอนของทีม  นักกีฬารุ่นหนุ่มสาวจะเลือกอยู่กับผู้ฝึกสอนที่มีการให้รางวัลบ่อยครั้ง

แต่อย่างไรก็ตาม ยังมีผู้ปกครองบางคนที่ชอบให้สอนนักกีฬาโดยวิธีการเสริมแรงในทางลบมากกว่า ทางบวก  แต่ก็เชื่อว่าผู้ฝึกสอนและผู้ปกครองจำนวนมากที่ชอบวิธีการฝึกสอนที่มีการ เสริมแรงในทางบวก  และประโยชน์ที่จะเป็นข้อคิดจากโค้ชประเภทต่าง ๆ มีดังต่อไปนี้คือ

(1)  ควรปรับพฤติกรรมและนำวิธีที่เหมาะสมมาใช้ในการปรับพฤติกรรมนักกีฬาและการ จัดบริหารโปรแกรมกีฬา

(2) กระบวนการพฤติกรรมการฝึกสอนข้างต้นเป็นวิธีการที่จะนำไปสู่การประเมิน ประสิทธิภาพผู้ฝึกสอนได้  ซึ่งผู้ฝึกสอนก็ต้องฝึกฝน ต้องเรียนรู้ ต้องสร้างความก้าวหน้าเช่นเดียวกับนักกีฬา และต้องพยายามทำฤดูการแข่งขันให้สดใส  การจะเป็นผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพต้องมีการประเมินตนเองและยอมรับที่จะ ปรับพฤติกรรมการฝึกสอนได้

สรุป

วิธีการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ   เป็นกระบวนการที่มีการวัดและประเมินพฤติกรรมของนักกีฬา  นำวิธีการปรับพฤติกรรมในทางบวกมาใช้ประโยชน์เสมอ เพื่อปรับและรักษาพฤติกรรมที่ต้องการ  ส่งเสริมให้นักกีฬามีความพร้อม และแข่งขันกับตัวเองให้ดีเท่า ๆ กับการแข่งขันกับมาตรฐานของผู้อื่น ทดลองและประเมินพฤติกรรมของผู้ฝึกสอนอย่างต่อเนื่อง และยอมรับฟังเหตุผลและข้อคิดเห็นของนักกีฬาที่เกี่ยวกับวิธีการฝึกสอน มีการส่งเสริมพฤติกรรมการฝึกสอนให้มีประสิทธิภาพ ด้วยการนำระบบข้อมูลมาใช้ประเมินและอภิปรายประสิทธิผล  และมีความต้องการอย่างแรงกล้าที่จะปรับพฤติกรรมการฝึกสอน ตลอดทั้งนำวิธีการใหม่มาประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ต่างๆ และสรุปข้อควรระวังเป็นพิเศษสำหรับผู้ที่จะฝึกการเป็นผู้ฝึกสอนที่มี ประสิทธิภาพซึ่งต้อง
แสดงพฤติกรรม  3  ประการ คือ

(1)   แจ้งผลการปฏิบัติอย่างระมัดระวัง เพื่อให้แน่ใจว่าเป็นไปในทางบวกมากกว่าทางลบ

(2)   ชมเชยนักกีฬาบ่อย ๆ เพื่อพัฒนาทักษะโดยส่วนรวมมากกว่าการส่งเสริมให้ชำนาญเฉพาะทักษะบางอย่างมาก เกินไป จนเป็นการปฏิบัติที่ผิด

(3)  ศึกษาและหาความรู้ที่ทันสมัยอยู่เสมอ เช่น หลักวิทยาศาสตร์การกีฬาและจิตวิทยาการกีฬา เป็นต้น

คำถามท้ายบท

1. คุณลักษณะของการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพประการแรกคืออะไร
2. บางท่านเชื่อว่าการฝึกสอนเป็นหลักวิทยาศาสตร์ บางท่านเชื่อว่าการฝึกสอนเป็นศิลปะ  ท่านมีความเชื่อแบบไหนเพราะเหตุใด
3. เพราะเหตุใดการพัฒนาและการบำรุงรักษาพฤติกรรมของนักกีฬาจึงมีความสำคัญ  และการดำเนินงานดังกล่าวมีความแตกต่างกันอย่างไร
4. จงอธิบายความจำเป็นของพฤติกรรมการฝึกสอนที่ต้องเน้นการควบคุมตนเองและ การแข่งขันด้วย
5. การฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพต้องกล่าวถึงพฤติกรรมของผู้ฝึกสอนในด้านใด บ้าง
6. คุณลักษณะของการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ 6 ประการ ที่สังคมยอมรับ มีคำถาม  3 ข้อ ที่เกี่ยวข้องกับคำถามในด้านพฤติกรรมการฝึกสอนคืออะไร
7. ข้อควรคำนึง 3 ข้อ ของผู้ฝึกสอนที่พยายามจะฝึกการเป็นผู้ฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพมีอะไรบ้าง
8. โดยสรุปแล้ว ลักษณะสิ่งที่ไม่พึงประสงค์ 4 ประการ ของผู้ฝึกสอนในการลงโทษนักกีฬา
   คืออะไร
9. มีงานวิจัยที่สรุปว่าอัตราส่วนที่ต้องการในทางบวกและลบในการป้อนข้อมูล ย้อนกลับให้กับนักกีฬาเยาวชนคืออัตราส่วนเท่าใด
10. เพราะเหตุใดผู้ฝึกสอนจึงควรเลี่ยงคำว่า “ใช่” แต่ใช้คำว่าปฏิบัติให้เป็น “นิสัย” แทน
11. มีผู้ฝึกสอนบางคนที่ไม่เชื่อว่าการให้รางวัลมีประโยชน์ ท่านมีความเชื่อตามนั้นหรือไม่เพราะเหตุใด

 

 

 

 

เอกสารอ้างอิง

หลุย  จำปาเทศ  “จิตวิทยาการจูงใจ”  จิตวิทยาพื้นฐานการศึกษา เอกสารคำสอนคณะครุศาสตร์  มปท.  มปป.

นิติพันธ์  สระภักดิ์   หลักการสอนพลศึกษาในระดับประถมศึกษาและมัธยมศึกษา พิมพ์ที่วิทยาลัยพลศึกษาจังหวัดชุมพร  2534

พรสวรรค์ สระภักดิ์   การฝึกและการจัดการกีฬาวอลเลย์บอล พิมพ์ที่วิทยาลัยพลศึกษาจังหวัดชุมพร  2536

อาภา จันทรสกุล และ อัญชัน เกียรติบุตร การปรับพฤติกรรมทางการศึกษา ภาควิชาการศึกษา คณะศึกษาศาสตร์  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์  มปท.  มปป.

Longman, Dictionary  of  Contemporary  English, Pitman Press,  Great Britain, 1984.

Martin L. Garry and Lumsden A.Joan “Effective Behavioral Coaching: What’s It All About?”  Coaching :  An Effective Behavioral Approach,  Bosby College Publishing, St.Louis, 1987.

มาร์ติน และ ลัมส์เดน (Martin and  Lumsden : 1987) กล่าวว่า โค้ชหรือผู้ฝึกสอนควรให้ความสนใจกับคำพูดเล็กน้อย ๆ ที่ใช้กับนักกีฬา  เช่น  ไม่ควรพูดว่า “ยิงประตูพลาดอีกแล้ว” หรือโค้ช  อาจจะเผลอตะโกนลงไปในสนามในขณะฝึกบาสเกตบอลโดยลืมตัว ผู้ที่ไม่ได้เป็นนักกีฬาอาจคิดว่า  “โค้ชไม่ควรกล่าวกับนักกีฬาเช่นนั้น”

ภาพลักษณ์ของการโค้ชที่มีประสิทธิภาพ

ผู้ฝึกสอนควรปฏิบัติงานฝึกสอนกีฬาของเขาโดย ความร่วมมือจากผู้เชี่ยวชาญ  โดยอาจได้รับการฝึกอบรมและทดลองการฝึกด้วยการใช้ระบบหรือวิธีการต่าง ๆ ในการจูงใจนักกีฬาเพื่อให้การฝึกได้ผลดีกับทักษะต่าง ๆ ตามชนิดกีฬา  เช่น  การเลี้ยงลูกยิงประตู  การฝึกกระโดดยิงประตู  และการฝึกการยิงลูกโทษ  ในการฝึกแต่ละวัน  นอกจากนี้  ควรศึกษาสิ่งที่เป็นประโยชน์จาก “การฝึกเล่นเป็นทีม”  และการให้กำลังใจเพื่อนร่วมทีม  การทดลองการฝึกดังกล่าวจะไม่เกิดผลถ้าผู้ฝึกสอนขาดความ “กระตือรือร้น”  หรือ  “วางตัวไม่ดี”  ผู้ฝึกสอนควรใช้ผู้ช่วยหรืออาสาสมัครในการ บันทึกพฤติกรรมต่าง ๆ  ไว้เพื่อจัดการฝึกของทีม  ข้อมูลต่าง ๆ นี้สามารถนำมาบอกให้ผู้เล่นรับทราบได้อย่างละเอียดเพื่อเป็นข้อมูลย้อนกลับ  นอกจากนี้  ผู้ฝึกสอนยังสามารถทบทวนผลการปฏิบัติ ให้นักกีฬาเห็นจากการบันทึกผลและชี้ให้เห็นข้อดีของการฝึกแต่ละครั้ง  ผู้เล่นจะได้รับประโยชน์อย่างมากจากสิ่งที่ตั้งไว้เป็นรางวัลที่อาจเรียก  “ความพยายามที่ทรงคุณค่า”  รางวัลยอดเยี่ยมที่ได้รับภายหลังฤดูการแข่งขัน  ได้รับคำชมเชย  และมีชื่อติดในห้องเกียรติยศ ผลจากการศึกษา

สรุปได้ว่า  ความสามารถของนักกีฬาบาสเกตบอลในการฝึกเพื่อพัฒนาการวิ่งยิงประตู โดยเพิ่มจากค่าเฉลี่ยความแม่นจากร้อยละ  68  เป็นร้อยละ  80 หลังการฝึกอย่างเป็นระบบ   ค่าเฉลี่ยความแม่นในการกระโดดยิงประตูพัฒนาจากร้อยละ 37 เป็นร้อยละ 51 การยิงประตูโทษเพิ่มจากร้อยละ  59  เป็น  67  และการพัฒนาอย่างเหลือเชื่อดังกล่าวจะส่งผลต่อการเล่นทีมอย่างเต็มที่  ผู้ฝึกสอน ส่วนใหญ่ยอมรับว่า  “การทำงานเป็นทีมย่อมดีกว่าการทำ เพียงคนเดียว”

กลยุทธ์ในการพัฒนาประสิทธิภาพในการฝึกสอน เป็นการบำรุงขวัญและกำลังใจ เพื่อส่งเสริมให้ผู้ฝึกสอนทำให้นักกีฬามีพฤติกรรมตามที่ต้องการ  การแสดงให้นักกีฬาเห็นข้อดีข้อเสียบ่อย ๆ  และแสดงให้เห็นผลของพฤติกรรมและความสามารถของนักกีฬา จะนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีของนักกีฬา  นอกจากนี้  ยังส่งเสริมให้ผู้ฝึกสอนสามารถประเมินวิธีการฝึกสอนของตนได้มากขึ้น อันจะเป็นวิธีการที่ดีในการพัฒนาตัวผู้ฝึกสอนเอง  และเป็นวิธีการประเมิน

ความสามารถไปสู่การฝึกสอนนักกีฬาในทุกระดับอายุตามที่ผู้ฝึกสอนต้องการ ดังนั้นตัวอย่างและวิธีการจากหนังสือเล่มนี้จะเป็นพื้นฐานสำหรับผู้ฝึกสอน ที่สามารถประยุกต์ใช้กับนักกีฬาในทุกระดับได้

ตัวอย่างเหตุการณ์ที่ผู้ฝึกสอนอาจต้องเผชิญ

กรณี “ปัญหาในทีมฟุตบอล”

ผู้ฝึกสอนคนหนึ่งพบปัญหาเกิดขึ้นในทีมฟุตบอลอายุ  9 -10  ปีของเขา ที่กำลังดำเนินไปด้วยดี เมื่อทีมได้รับชัยชนะในการแข่งขัน  แต่ปัญหามีอยู่ว่า  พ่อแม่ของนักกีฬาคาดหวังและเน้นแต่เรื่องชัยชนะมากเกินไป  โดยคิดถึงแต่เรื่องการจัดผู้เล่นที่จะลงแข่งขันมากเกินไป  แม่ของนักกีฬาคนหนึ่งพูดว่า  “ลูกของเขาควรจะต้องวิ่งให้มากขึ้น  และแสดงท่าทางที่ไม่เบิกบานเมื่อทีมของตนแพ้”  นอกจากนี้  ผู้ปกครองของนักกีฬาบางคนยังเป็นกังวลกับความคิดเห็นของแม่ของนักกีฬาดัง กล่าวแบบที่เรียกว่า  “ประหนึ่งว่าเป็นคนมีธรรมะ” หรือ “หวังให้มีแต่ความสวยงามเพียงอย่างเดียว”  โลกของการแข่งขันตามความคิดของผู้ปกครองเป็นโลกที่ไม่มีความขัดแย้ง  โดยสนใจแต่การเรียนรู้เพื่อเอาชนะในเกมกีฬาให้ได้โดยไม่สอนให้เด็กเรียนรู้ วิธีการเอาชนะในการดำเนินชีวิต  และแม่ของนักกีฬาคนหนึ่งเน้นกับนักกีฬาว่า  “จงเอาชนะให้ได้  แต่อย่าให้ได้รับบาดเจ็บนะ”

ด้วยปัญหาต่าง ๆ ข้างต้น  ถ้าท่านเป็นผู้ฝึกสอนที่อยู่ตรงกลางและรับข้อมูลต่าง ๆ เหล่านี้  ผู้ฝึกสอนต้องเป็นสื่อกลางที่จะทำให้ทุกคนมีความสุขอย่างสมดุล  ทั้งในระหว่างที่กำลังฝึกเพื่อพัฒนาทักษะและในการแข่งขัน  หรือในระหว่างที่กำลังต้องการชัยชนะและความสนุกสนานกับเกมการแข่งขัน   หรือทำให้ผู้เล่นแต่ละคนได้รับการยกย่องชมเชยและจดจำวิธีการเล่นและทำดีที่ สุดโดยไม่ต้องคำนึงถึงผลการแข่งขันว่าจะออกมาอย่างไร และผู้ฝึกสอนควรมีความเชื่อเรื่องการที่จะให้ข้อมูลย้อนกลับในทางบวกมากกว่า การอุทานด้วยความประหลาดใจ และตำหนินักกีฬาอย่างรุนแรงที่ทำผิดพลาด ความคิดของผู้ปกครองดังกล่าวข้างต้นคงไม่ใช่สิ่งที่เลวร้ายเกินไปในการที่ เป็นห่วงผู้เล่น ดังนั้น การสอนในตำแหน่งต่าง ๆ เช่น  ผู้เล่นกองหลัง ในช่วงต้นฤดูการแข่งขันผู้ฝึกสอนควรให้นักกีฬาได้ทำการศึกษาและจดจำวิธีการ เล่นจากตำรา  นักกีฬาต้องคอยดูตารางการฝึกและติดตามการสอน  ทั้งนี้  ผู้ฝึกสอนต้องใช้เวลาในการอธิบายการเล่นให้ผู้เล่นตำแหน่งกองหลังรู้ว่า นักกีฬาต้องใช้เวลาอย่างน้อยครึ่งหนึ่งในแต่ละวันที่ฝึกซ้อม  และชี้ให้เห็นข้อผิดพลาดอยู่บ่อย ๆ เช่น พ่อของนักกีฬาที่เล่นกองหลังคนหนึ่งได้จดสถิติเกี่ยวกับความสามารถของทีมและ นำมาแสดงให้นักกีฬาได้เห็นจากการฝึกซ้อม  17  ครั้ง  และการแข่งขัน  5  ครั้งที่ผ่านมาว่ามีความผิดพลาดเกิดขึ้นมากมาย พ่อของนักกีฬาคนนั้นกล่าวกับผู้ฝึกสอนว่า “ผมอยากจะบอกว่าลูกของผม เล่นกองหลังได้ถูกต้องเพียงร้อยละ  60  เท่านั้น”  และเขาเล่นได้ไม่ดีขึ้นเขาเล่นตำแหน่งกองหลังไม่ได้หรอก  นักกีฬาอาจมีความรู้สึกเจ็บปวดเมื่อได้ยินคำพูดดังกล่าว  แต่ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรต่อไปและไม่รู้ว่าจะเล่นในตำแหน่งใดอีก  คำถามท้าทายที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ฝึกสอนจะดำเนินการในจุดนี้ต่อไปอย่างไรเพื่อที่จะเน้นชัยชนะให้ได้ อย่างงดงาม  การส่งเสริมเยาวชนให้ได้รับการพัฒนา และต้องแน่ใจว่าเยาวชนได้รับความสนุกสนานจากการเล่นกีฬาด้วย
• ควรใช้กลยุทธ์เพื่อใช้พัฒนาการเล่นและพัฒนาความสามารถในการเล่นของ เยาวชนผู้เล่นกองหลังอย่างไร
• ผู้ฝึกสอนจะจัดการกับความขัดแย้งของผู้ปกครองในฐานะผู้ที่ท่านอยู่ตรง กลางระหว่างนักกีฬากับผู้ปกครองเพื่อให้บรรลุเป้าหมายและคุณค่าของการเตรียม ทีมกีฬาของเยาวชนอย่างไร

กรณีตัวอย่างของผู้ฝึกสอนกับการสอนกีฬากอล์ฟ

จากการที่ชายคนหนึ่งได้มีโอกาสเฝ้าสังเกตการสอนของผู้ฝึกสอนกีฬากอล์ฟคน หนึ่ง  ซึ่งกำลังสอนผู้เรียนที่เขาคิดว่ากำลังเกิดความล้มเหลวในการเรียนและกำลัง เกิดความสับสน  ชายผู้เฝ้า สังเกตได้เก็บซ่อนความรู้สึกเห็นอกเห็นใจไว้และคิดในใจว่า “นักกีฬาคนนั้นช่างน่าสงสาร”  “น่าจะมีวิธีการสอนกอล์ฟที่ดีกว่านี้”  ปัญหาดังกล่าวจึงเป็นที่สนใจของนักศึกษาปริญญาโททางด้านจิตวิทยา  ซึ่งมีความรู้วิธีการที่นักจิตวิทยาควรใช้ในการพัฒนาทักษะเพื่อนำมาใช้ในการ สอนทักษะที่ซับซ้อน  และยังรู้อีกว่าทักษะเหล่านี้สามารถประยุกต์ใช้กับทักษะย่อยของการกีฬาและ การพลศึกษา  ทำไมผู้ฝึกสอนไม่นำมาประยุกต์ใช้กับการสอนกอล์ฟ   ยิ่งในกรณีที่ผู้ฝึกสอนเป็นนักกีฬากอล์ฟที่มีแต้มต่อ (Handicap) เพียงแค่  2  แต้มเท่านั้น  เขาน่าจะเป็นผู้ที่มองเห็นภาพของการเล่นได้เป็นอย่างดี และเป็นสิ่งที่เขาทำได้ดีน่าจะทำให้เขาสอนได้ดีด้วย  จากเหตุดังกล่าวจึงได้เริ่มคิดค้นโปรแกรมวิธีการสอนกอล์ฟอย่างเป็นขั้นตอน ขึ้น  โดยการวิจัยในโครงการดังกล่าวเพื่อต้องพิสูจน์ว่าวิธีการสอนกอล์ฟที่ถูกต้อง นั้นทำอย่างไร (Simek and O’ Brien,1981)

คำถามซึ่งท้าทายผู้ฝึกสอนที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ฝึกสอนมีวิธีการสอนทักษะให้แก่นักกีฬาที่ทำการฝึกหัดใหม่อย่างไรบ้าง
• · ผู้ฝึกสอนมีวิธีการเฝ้าดูหรือสังเกตนักกีฬาและมีสัญญาณอะไรที่แสดงให้เห็น ว่านักกีฬาได้รับประสบการณ์ที่เรียกว่า “ประสบการณ์เกิน”  ได้อย่างไร
• · ผู้ฝึกสอนมีวิธีสอนทักษะที่ซับซ้อนให้ได้ผลมากที่สุดได้อย่างไร  เช่น  “วิธีเหวี่ยงไม้กอล์ฟที่ดี”
• ผู้ฝึกสอนมีวิธีการปฏิบัติเพื่อประเมินประสิทธิภาพในการฝึกสอนอย่างไร บ้าง

 

 

 

 

 

 

 

 

 

กรณี “การสอนยิมนาสติก”

ในโรงฝึกกีฬาของโรงเรียนมัธยมศึกษา  ขณะที่นักเรียนกำลังเข้าแถวเพื่อฝึกซ้อมยิมนาสติกอยู่นั้น  นักเรียนคนหนึ่งได้เบียดเข้าในแถวเพื่อรอการปฏิบัติในรอบต่อไปด้วยความวิตก กังวล  ส่วนนักเรียนอีกคนหนึ่ง  เฝ้าแต่ครุ่นคิดว่า “ฉันจะทำท่า Back-Walkover  ให้ได้อย่างสมบูรณ์  แม้มันจะทำให้ฉันต้องตาย”  ภายใต้ความเงียบ  เธอคิดว่าเธอกำลังออกวิ่งไปอีกครั้ง  ในความคิดนั้นเธอคิดว่า “ถ้าฉันทำท่า Back-Walkover ขณะที่เท้านำของฉันสัมผัสพื้นไปด้านหลังห่างจากมือประมาณ 1 ½  ถึง  2  ฟุต เข่าของขาหน้าของฉันจะต้องไม่งอมากเกินไป  โดยต้องจัดให้ขาตรง ปลายเท้าชี้  แขนเหยียดตรง  ศีรษะอยู่ระหว่างแขนทั้งสอง  ตามองไปทางด้านหลัง”

เมื่อถึงเวลาที่เธอต้องปฏิบัติ เธอเคลื่อนเข้าตำแหน่งของการเริ่มต้นและเริ่มต้นปฏิบัติ    ขณะที่เท้านำของเธอสัมผัสพื้นตรงไปทางด้านหลังของศีรษะของเธอ แขนของเธอเหยียดและเธอรู้สึกได้  เธอจึงเงยหน้าและมองไปที่พื้น ในขณะที่เธอปฏิบัติผู้ฝึกสอนจับที่เท้าของเธอผู้ฝึกสอนถามถึงการปฏิบัติของ นักกีฬา “เธอทำได้แล้วหรือยัง” “ได้แล้วค่ะ !”  เธอตอบและหายใจออกทางจมูก  “ฉันจะทำท่า Back-Walkover  ให้ได้  แม้มันจะทำให้ฉันต้องตาย”  ขณะที่เธอยิงฟันยิ้มออกมา  ผู้ฝึกสอนผงกศีรษะและยิ้มรับ  “ใช่  ฉันรู้  ว่าเธอ จะต้องทำได้”

คำถามซึ่งท้าทายผู้ฝึกสอนที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีสอนทักษะที่ซับซ้อนให้แก่นักกีฬาเยาวชนในการฝึกอย่าง ไรบ้าง
• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีการที่ดีที่สุดในการส่งเสริมและให้กำลังใจแก่นักกีฬา ระดับเยาวชนเพื่อให้นักกีฬาทำการฝึกทักษะได้อย่างมีอิสระอย่างไรบ้าง  โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ที่การฝึกโดยอิสระของ นักกีฬาดูเหมือนว่าจะมีความล้มเหลวหรือไม่ค่อยได้อยู่บ่อย ๆ
• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีพัฒนานักกีฬาระดับเยาวชนให้สามารถพัฒนาการฝึกทักษะโดย อิสระ  เพื่อให้เขาได้เรียนรู้วิธีการจัดการตนเอง  เช่น  การสอนตนเอง  การเตือนตนเอง  การประเมินตนเอง  และการเสริมแรงให้กับตนเองได้อย่างไรบ้าง
• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีการที่ทำให้นักกีฬาระดับเยาวชนสามารถได้รับการสอนเป็น คู่  และสามารถที่จะแจ้งผลการปฏิบัติ ตลอดจนกระตุ้นให้เกิดความพยายามแก่ผู้อื่นได้อย่างถูกต้อง

กรณี “การสอนเทนนิส”

เอ้า…เร็ว เสิร์ฟลูกครั้งที่ 3  ไปที่ตาข่ายเดี๋ยวนี้  “ได้ยินไหมนักเรียน !”  ผู้ฝึกสอนตะโกนด้วยเสียงอันดังและพูดอีกว่า “อย่ามัวทำท่าเหมือนกับนักเทนนิสชื่อดังอยู่อีก ! ไม่ได้ยินที่ฉันบอกหรือไง”

นักเรียนคนนั้นเสิร์ฟลูกบอลตามที่ผู้ฝึกสอนสั่ง และเตรียมเสิร์ฟลูกในครั้งต่อไปอีก  โดยเธอวางเท้าซ้ายไว้หลังเส้นหลัง  ทำมุม  45  องศากับเส้นหลัง  และวางเท้าขวาขนานกับเส้นหลัง  ด้วยการ  ถือเร็กเก็ตไว้ในมือทั้งสองอยู่หน้าลำตัว  และทำการเสิร์ฟซ้ำ

เอา…เร็ว  ไม่ใช่อย่างนั้น ! จะต้องให้ฉันบอกเธออีกสักกี่ครั้งว่าให้ปล่อยเร็กเก็ต ลงด้านหน้าไม่ใช่ปล่อยลงข้างลำตัว

นักเรียน 1 ใน 12  คนของโรงเรียนมัธยมที่เรียนวิชาเทนนิส  ซึ่งเป็นห้องที่ 3 ที่ครูสอนด้วยความเอาใจใส่ในเรื่องวิธีการเสิร์ฟ เมื่อเริ่มต้นการสอน  ผู้ฝึกสอนได้อธิบายและสาธิตวิธีการที่ถูกต้อง ให้แก่นักเรียน ภายหลังจากการสอนในชั้น นักเรียนแต่ละคนมีโอกาสที่จะทำการฝึกโดยมีผู้ฝึกสอน ทำการสังเกตและชี้ข้อผิดพลาด  ซึ่งผู้ฝึกสอนมีความชำนาญในการค้นหาข้อผิดพลาดที่แท้จริงเป็นอย่างมาก  “เอา…เร็ว เสิร์ฟลูกต่อไป”  เมื่อจบการสอนนักเรียนคนหนึ่งรู้สึกว่าท้อแท้เป็นอย่างมาก  เมื่อเห็นผู้ฝึกสอนเดินออกจากสนามไปด้วยความรู้สึกที่ผิดหวัง   และเธอรู้สึกว่าไม่ควรจะเรียนเทนนิสอีกต่อไป

คำถามซึ่งท้าทายผู้ฝึกสอนที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ฝึกสอนมีวิธีการที่สามารถแบ่งความสมดุลระหว่างการเสริมแรงที่ดีตาม ความต้องการของผู้เรียนกับวิธีการเสริมแรงในทางลบเพื่อเน้นข้อผิดพลาด และช่วยให้นักเรียนสามารถเรียนรู้ได้ตามที่ต้องการหรือไม่
• เมื่อผู้ฝึกสอนจะสอนทักษะให้นักกีฬาในระดับเยาวชน  ควรมีวิธีการสอนแบบใดที่จะใช้สลับกับวิธีการแจ้งผลย้อนกลับที่เกิดจากความ ผิดพลาดให้แก่นักกีฬา
• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีการชมเชยและตำหนินักกีฬาเพื่อแก้ไขข้อผิดพลาดให้ถูก ต้องในอัตราส่วนที่แน่นอนเท่าไร

กรณี “เป้าหมายในการฝึกนักว่ายน้ำ”

ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนคนหนึ่งที่ทำงานอยู่ในร้านขายเครื่องโลหะ และเขาฝันที่จะได้เป็นผู้ฝึกสอนว่ายน้ำ เขาเป็นนักกีฬาว่ายน้ำที่ชนะเลิศระดับท้องถิ่น ในเวลาต่อมาเขาได้เป็นผู้ช่วยผู้ฝึกสอนในทีมว่ายน้ำ  ของสโมสรกีฬาว่ายน้ำระดับเยาวชนกลุ่มเล็ก ๆ  อีก 2-3 ปีต่อมาเขาสามารถชนะได้อันดับที่  3  ในการแข่งขันว่ายน้ำชิงชนะเลิศระดับชาติ  และต่อมาไม่นานผู้ช่วยผู้ฝึกสอนคนนี้ ได้เป็นเจ้าของสถิติการแข่งขันว่ายฟรีสไตล์ระยะ 100 เมตร เขาได้อ่านหนังสือเกี่ยวกับตำราและวิธีสอนว่ายน้ำที่เขียนโดยผู้เชี่ยวชาญ ทำให้เขามีความรู้เกี่ยวกับการว่ายน้ำเพิ่มขึ้น  และทำให้เขารู้ว่าทีมว่ายน้ำของเขาต้องการความช่วยเหลืออะไรบ้าง  เขารู้จุดอ่อนที่นักกีฬาว่ายน้ำทำผิดพลาด  ปัญหาของเขาอยู่ที่ความยุ่งยากในการสื่อสารกับนักกีฬา  ด้วยเหตุใดไม่ทราบที่นักกีฬาไม่ยอมรับฟังเขา เขาสังเกตเห็นว่าเมื่อหัวหน้าผู้ฝึกสอนทำการฝึก นักว่ายน้ำมีความกลัว  ทำให้นักกีฬารับฟังการสอนและปฏิบัติการฝึกว่ายน้ำอย่างหนักในระหว่างการฝึก  เมื่อหัวหน้าผู้ฝึกสอนกลับไปโดยปล่อยให้เขาซึ่งเป็นผู้ช่วยผู้ฝึกสอนที่เป็น นักว่ายน้ำดำเนินการฝึกต่อ  การฝึกได้เปลี่ยนเป็นความยุ่งเหยิงอลหม่าน การว่ายน้ำเกิดความผิดพลาดอย่างมาก เช่น ความผิดพลาดในการเปลี่ยนจังหวะการว่าย  มีความผิดพลาดในการว่ายน้ำและการกลับตัวที่ขอบสระ ทำให้การกลับตัวเพื่อว่ายเที่ยวใหม่ ไม่ได้ผลดีเท่าที่ควร ทำให้ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนอารมณ์เสีย  และตะโกนด้วยเสียงอันดัง พร้อมทั้งขว้างนักกีฬาด้วยแผ่นโฟมช่วยว่ายลงในสระน้ำ ทำให้นักกีฬาเกิดความวิตกกังวลไปต่าง ๆ นานา บางคนเกิดความรู้สึกว่าไม่ดีก่อนที่จะสิ้นสุดการฝึก  นักกีฬาทุกคนในทีมมีความรู้สึกอย่างเดียวกันว่าผู้ช่วยผู้ฝึกสอนกระทำในสิ่ง ที่ไม่สมควร  ส่วนผู้ช่วยผู้ฝึกสอนก็คิดว่า “ฉันต้องการเป็นผู้ฝึกสอนที่แท้จริง”  เขาหัวเสียและคิดว่า  “ฉันต้องทำอะไรสักอย่างในสิ่งที่ฉันยังไม่มีความรู้พื้นฐานในด้านการฝึกสอน กีฬาอย่างเพียงพอ”

คำถามซึ่งท้าทายผู้ฝึกสอนที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนควรจะใช้กลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพอะไรบ้างในการสื่อสาร กับนักกีฬาระดับเยาวชน
• ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนมีเหตุผลใดที่ “ต้องปฏิบัติและไม่ปฏิบัติ” กับนักกีฬาในระดับเยาวชนที่ท่านเป็นผู้ฝึก
• ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนควรจะกำหนดระเบียบและวิธีการลงโทษที่เหมาะสมที่สุด สำหรับนักกีฬาในการเข้าร่วมในทีมและการละเมิดกฎระเบียบอย่างไรบ้าง
• ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนจะมีวิธีการในทางบวกที่จะนำมาใช้ในการลดปัญหาทางด้าน พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมของนักกีฬาระดับเยาวชนในการฝึกกีฬาได้อย่างไรบ้าง
• เมื่อใดที่ผู้ช่วยผู้ฝึกสอนควรมีการเสริมแรงนักกีฬาในทางลบและอย่างไร บ้าง

กรณี “ปัญหาการบริหารเวลา”

นักกีฬาเบสบอลอายุ  16  ปี  เกิดความเบื่อหน่ายต่อนักกีฬาอายุ 17 และ 18 ปี ที่เอาแต่นั่งอยู่ที่ม้านั่งรอบสนาม  เพื่อเฝ้ามองดูพวกรุ่นน้องฝึกและบ่นอย่างไม่พอใจ ว่า

“ปล่อยให้เวลาในการฝึกผ่านไปตั้งครึ่งชั่วโมงแล้ว”

“ผู้ฝึกสอนก็ยังไม่มาถึงสนาม”

“ถ้าพวกเรามีอุปกรณ์  เราก็คงสามารถฝึกได้ด้วยตนเอง”

“แต่อุปกรณ์อยู่ในรถของผู้ฝึกสอน”

“หากผู้ฝึกสอนไม่ลืม เราคงได้ฝึก”

“นั่น ! ผู้ฝึกสอนมาแล้ว  ผู้ฝึกสอนอยู่ในรถของเขาและกำลังหาที่จอดในลานจอดรถ”

ผู้ฝึกสอนก้าวออกจากรถและเริ่มค้นและหยิบอุปกรณ์ในส่วนท้ายของรถ  ภายหลังจากที่โค้ชหยิบตะกร้าใส่อุปกรณ์ออกมาแล้วแต่ไม่สามารถหาอุปกรณ์ในการ ฝึกได้ครบ  นอกจากหนังสือที่เขายืมมาจากห้องสมุด

“ทีมเราจะเริ่มแข่งขันครั้งแรกในฤดูนี้เมื่อไหร่ครับ” นักกีฬาคนหนึ่ง ถามผู้ฝึกสอน

“นั่นเป็นการเตือนความจำของฉัน  ฉันเตรียมกำหนดการแข่งขันใหม่มาให้พวกเธอแล้ว  มันอยู่ในรถของฉัน  เธอจงไปเอามันมาจากตะกร้าในรถของฉันที”

เมื่อนักกีฬาไปที่ลานจอดรถที่มีรถจอดอยู่มากมาย  เขาเห็นผู้หญิงคนหนึ่งเดินออกมาจากตึก และเรียกชื่อผู้ฝึกสอน  และแจ้งว่า  คุณลืมเข้าประชุม การประชุมเริ่มมาประมาณครึ่งชั่วโมงแล้ว”

“โอ  ฉันลืมสนิทเลย” ผู้ฝึกสอนพูดพึมพำอยู่ในลำคอ ในขณะที่ นักกีฬาตะโกนมาจากท้ายรถว่า “ผมหากำหนดแข่งขันในตะกร้าไม่พบ” “แน่ใจว่าเก็บไว้ในตะกร้าหรือครับ”

คำถามซึ่งท้าทายผู้ฝึกสอนที่เกิดขึ้นจากตัวอย่างนี้  ได้แก่

• ผู้ฝึกสอนสามารถจัดตารางเวลาในการฝึกนักกีฬา  กำหนดข้อตกลงกับผู้ปกครองและผู้ที่เกี่ยวข้องให้เหมาะสมได้อย่างไร
• ผู้ฝึกสอนจะมีวิธีการจัดการเกี่ยวกับเวลาการฝึก  เวลาว่าง และมีวิธีการจัดการด้านงานบุคคลของตนให้มีประสิทธิภาพให้พัฒนาก้าวหน้าได้ อย่างไร

วัตถุประสงค์ของ “การฝึกสอนกีฬา”

มีคำถามที่ว่า ผู้ฝึกสอนสามารถปฏิบัติงานในสถานการณ์ที่คล้ายคลึงกันได้ดีเท่ากันหรือไม่  บางท่านอาจปฏิบัติได้  ถึงแม้ว่าท่านจะเป็นผู้ฝึกสอนนักกีฬาในระดับมัธยมศึกษา  ในระดับอุดมศึกษา หรือแม้แต่ผู้ฝึกสอนระดับสโมสรของชุมชน  ผู้ฝึกสอนในระดับอาชีพ  หรือองค์กรอาสาสมัคร  ท่านต้องเผชิญกับปัญหาดังกล่าวข้างต้นอย่างไม่ต้องสงสัย และความท้าทายต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นในการฝึกสอนไม่ใช่เรื่องง่าย  จากการศึกษาพบว่า “ร้อยละ  50 ของเกมการแข่งขันเป็นเรื่องของจิตใจและอีกร้อยละ  50  เป็นเรื่องของร่างกาย”

ทุกครั้งที่ผู้ฝึกสอนก้าวเข้าไปในสนามกีฬา ที่รับผิดชอบ  ผู้ฝึกสอนก็ต้องพบกับคำถามมากมาย  และเป็นคำถามที่หาคำตอบได้ยาก  แต่อย่างน้อยก็เป็นคำถามที่จะช่วยให้คุณเป็นผู้ฝึกสอน ที่ดีขึ้น  คุณอาจจะอ่านหนังสือที่เกี่ยวกับการฝึกสอนมาแล้ว เพราะมีเอกสารที่เกี่ยวข้องจำนวนมากมีตีพิมพ์ออกมาสู่สาธารณะ  เช่น  วารสารด้านการกีฬา  และบทสัมภาษณ์ผู้ฝึกสอนที่เกี่ยวกับการเล่นและแบบการฝึกในกีฬาชนิดต่าง  ๆ ที่คุณสามารถค้นคว้าได้จากหนังสือในกีฬาหลายชนิด ทั้งในและ ต่างประเทศ  หนังสือที่อธิบายเกี่ยวกับทักษะที่จำเป็นในการแข่งขัน  เช่น  ฮอกกี้  ฟุตบอล  บาสเกตบอล  หนังสือทุกเล่มจะเขียนเกี่ยวกับเรื่องราวที่ผู้ฝึกสอนจะต้องสอน บางเล่มเขียนเกี่ยวกับ เรื่องที่ผู้ฝึกสอนจะต้องกระทำเพื่อให้ประสบความสำเร็จ เรื่องที่ผู้ฝึกสอนต้องสอนและเรื่องที่ผู้ฝึกสอนต้องปฏิบัติ  และเรื่องที่ต้องศึกษาว่ามีประเด็นสำคัญอะไรบ้าง

สิ่งสำคัญหนังสือส่วนใหญ่จะเขียนเรื่องวิธี การสอน  และวิธีการเป็น “ผู้ฝึกสอนที่ดี”  สิ่งที่ผู้ฝึกสอนต้องพิจารณาก็คือว่า จะสอนอะไรและสอนอย่างไรจึงจะมีประสิทธิภาพ  ประเด็นหลักที่เน้นคือคำว่า “ประสิทธิภาพ” นอกจากนี้ยังมีความแตกต่างของคำว่า “สิ่งที่ควรฝึก” กับคำว่า “สิ่งที่จำเป็นต้องฝึก” เพื่อทำให้นักกีฬาทุกคนมีความสามารถ ความกระฉับกระเฉง และมีความรู้เกี่ยวกับ  กระบวนการเล่น (โดยเฉพาะอย่างยิ่ง นักกีฬาที่เริ่มหัดเล่น) ผู้ฝึกสอนต้องรู้ความแตกต่างระหว่างสิ่งที่ควรปฏิบัติในระหว่างการแข่งขัน และการสื่อสารหรือบอกข้อมูลนั้นแก่นักกีฬา เพื่อให้เขาแสดงความสามารถได้อย่างเต็มที่

ผู้ฝึกสอนจะสอนทักษะให้นักกีฬาแต่ ละบุคคลอย่างมีประสิทธิภาพได้หรือไม่  คำตอบคือได้  โดยผู้ฝึกสอนที่จะต้องทำให้นักกีฬาตั้งใจ  ยอมรับฟัง  และสอนนักกีฬาให้ปฏิบัติอย่างเต็มศักยภาพ  ในขณะเดียวกันก็ทำให้การเรียนมีความสนุกสนานด้วย จึงสรุปว่ามีวิธีสอนกีฬาที่ช่วยให้ผู้ฝึกสอน สามารถช่วยแก้ปัญหาในการฝึกสอนของเขาได้แน่นอน

คำตอบของคำถามดังกล่าวข้างต้นมีทางเป็นไปได้  เพราะเรื่องนี้ได้มีการศึกษาวิจัย โดยนักวิจัยทางด้านพฤติกรรมศาสตร์ที่ได้ค้นคว้าและพัฒนาเทคนิคในการปรับ พฤติกรรม  ที่เรียกว่า การปรับพฤติกรรมหรือการวิเคราะห์พฤติกรรมประยุกต์  เพื่อช่วยให้งานด้านการศึกษา   ด้านสังคม  ด้านจิตวิทยา และด้านการฟื้นฟูทางด้านการแพทย์  และได้มีการสรุปผลการทดลองออกมาอย่างชัดเจนว่า  ในสถานการณ์ที่แตกต่างกันการเรียนรู้ทักษะใหม่จะพัฒนาไปอย่างไม่ลดละ หรือการขจัดนิสัยที่ไม่ดีได้  จากนั้นได้มีการนำกระบวนการปรับพฤติกรรมมาใช้ซึ่งล้วนแต่เป็นวิธีการที่ใช้ ได้อย่างมีประสิทธิภาพมาแล้วทั้งสิ้น  เวลาส่วนใหญ่ที่ใช้ในการศึกษาวิจัยและผลการวิจัยในช่วงก่อนหน้านี้ แสดงให้เห็นว่าเทคนิคดังกล่าวสามารถช่วยฝึกสอนกีฬาชนิดต่าง ๆ ได้ ( Martin and  Hrycaiko, 1983)  โดยทั่วไป  พฤติกรรมการฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพ  จะประกอบด้วยวิธีการปรับพฤติกรรมทั้งของผู้ฝึกสอนและนักกีฬามาใช้ให้มี ประสิทธิภาพให้มากขึ้น

วัตถุประสงค์ของหนังสือเล่มนี้จึงต้องการ ที่จะอธิบายเทคนิคต่าง ๆ ที่เข้าใจได้ง่ายเพื่อให้ผู้ฝึกสอนหรือผู้สอนวิชาพลศึกษาสามารถปรับไปใช้กับ กีฬาที่ตนสอน  โดยสามารถศึกษาจากภาคปฏิบัติ  หรือพิสูจน์จากวิธีการสอนทักษะพื้นฐาน  การแก้ไขข้อผิดพลาด การจูงใจผู้เล่นให้ฝึกปฏิบัติด้วยความอดทน การพัฒนาด้านจิตใจของนักกีฬาและทีม  ตลอดจนความสามัคคีในการแข่งขันอย่างเต็มความสามารถ  และบูรณาการหน้าที่การฝึกสอนที่มีประสิทธิภาพเข้ากับหน้าที่ความรับผิดชอบ ตามข้อตกลงอื่น ๆ ได้ด้วย

เอกสารอ้างอืง

Martin Garry L. and Lumsden Joan A., Coaching : an Effective Behavioral Approach, Times Mirror/Mosby College  Publishing,  St. Louis, 1987.